ต้นทุนจริงของรถ ไม่ใช่ราคารถ แต่มันคือวันที่คุณจะถึงอิสรภาพ

เวลาจะซื้อรถสักคัน คำถามที่เราถามกันมักจะเป็น “ผ่อนไหวไหม” หรือ “ดาวน์เท่านี้พอไหม” แต่แทบไม่มีใครถามว่า “รถคันนี้จะทำให้เราเป็นอิสระช้าลงกี่ปี” ซึ่งคำถามนั้นแหละคือคำถามที่แพงที่สุด

วันนี้เรามาลองคำนวณกันจริง ๆ กับโจทย์นี้

โจทย์ของเรา

สมมติว่าเราคือพนักงานเงินเดือนคนหนึ่ง เงินเดือน 50,000 บาท ใช้จ่ายเดือนละ 25,000 บาท เหลือเก็บเดือนละ 25,000 บาท มีเงินเก็บอยู่ 300,000 บาท และมีเป้าหมายชัดเจนอยู่ข้อเดียว: อยากมีรายได้แบบพาสซีฟเดือนละ 50,000 บาท

ถ้าพอร์ตลงทุนให้ผลตอบแทนปีละ 6% เป้านี้ก็แปลว่าเราต้องมีสินทรัพย์ถึง 10 ล้านบาท

แล้วจู่ ๆ รถที่อยากได้ 3 แบบก็โผล่เข้ามาในชีวิตพร้อมกัน:

• BYD Dolphin มือสอง (Extended Range, ไมล์ประมาณ 5 หมื่นกิโล) ราคา 379,000 บาท
• BYD Dolphin ป้ายแดง รุ่น Standard Range ราคา 599,900 บาท
• Tesla Model 3 รุ่นเริ่มต้น ราคา 1,149,000 บาท

ทุกคันจ่ายเงินดาวน์ 20% เท่ากัน แล้วจัดไฟแนนซ์ที่เหลือ

กติกาการจำลอง (อ่านตรงนี้สั้น ๆ)

• เงินเดือนขึ้นปีละ 4% (สมมติเงินเฟ้อ 2% และเงินเดือนขึ้นเร็วกว่าเงินเฟ้ออีก 2%)
• ค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ขึ้นตามเงินเฟ้อปีละ 2% รวมถึงค่าใช้จ่ายของรถด้วย
• เงินที่เหลือเก็บทั้งหมดถูกนำไปลงทุน ผลตอบแทน 6% ต่อปี ทบต้นทุกเดือน
• ดาวน์ 20% ทุกคัน ผ่อน 72 งวด (6 ปี) ดอกเบี้ยแบบคงที่ (flat): มือสองประมาณ 5.5% ต่อปี ส่วนใหม่และ Tesla ประมาณ 4% ต่อปี
• ค่าเลี้ยงรถต่อเดือนในปีแรก (ค่าชาร์จไฟ ประกัน บำรุงรักษา/ยาง ภาษี): มือสองประมาณ 3,300 บาท ใหม่ประมาณ 3,700 บาท Tesla ประมาณ 6,700 บาท
• ส่วนคนที่ไม่ซื้อรถ ก็ยังมีค่าเดินทาง (รถสาธารณะ/วิน/แกร็บ) ประมาณเดือนละ 4,000 บาท ขึ้นตามเงินเฟ้อเหมือนกัน
• ไม่นับมูลค่าขายต่อ และสมมติว่าใช้รถคันเดิมไปเรื่อย ๆ ไม่ซื้อใหม่อีกในระยะเวลาที่คำนวณ
• อัตราดอกเบี้ย ค่าเบี้ยประกัน และค่าบำรุงรักษา เป็นการประมาณจากตลาดโดยรวม ของจริงขึ้นอยู่กับเครดิตและไฟแนนซ์ของแต่ละคน

ตัวเลขตรง ๆ ก่อนตัดสินใจ

	Dolphin มือสอง	Dolphin ใหม่	Tesla Model 3
ราคารถ	379,000	599,900	1,149,000
เงินดาวน์ 20%	75,800	119,980	229,800
ผ่อนต่อเดือน (6 ปี)	5,601	8,265	15,831
ดอกเบี้ยรวมทั้งสัญญา	100,056	115,181	220,608
ค่าเลี้ยงรถต่อเดือน (ปีแรก)	3,300	3,700	6,700
เหลือออมต่อเดือน (ปีแรก)	16,100	13,000	2,500

บรรทัดสุดท้ายสำคัญมาก คนที่ซื้อ Tesla จะเหลือเงินออมเดือนละ 2,500 บาท จากที่เคยออมได้เดือนละ 25,000 บาท เท่ากับรถกินความสามารถในการออมไปเกือบ 90%

และนี่คือตัวเลขที่ไม่ได้อยู่บนป้ายราคา ลองรวมทุกอย่างที่ไหลออกจากกระเป๋าจริง ๆ ใน 6 ปีแรก (เงินดาวน์ + ค่างวด + ค่าเลี้ยงรถ):

• Dolphin มือสอง: ประมาณ 729,000 บาท (เฉลี่ยเดือนละ 10,100 บาท)
• Dolphin ใหม่: ประมาณ 996,000 บาท (เฉลี่ยเดือนละ 13,800 บาท)
• Tesla Model 3: ประมาณ 1,874,000 บาท (เฉลี่ยเดือนละ 26,000 บาท)

Tesla ราคา 1.15 ล้าน แต่จ่ายจริงใน 6 ปีแรกเกือบ 1.9 ล้าน และค่าใช้จ่ายต่อเดือนก็เกือบเท่างบใช้ชีวิตทั้งเดือนในโจทย์นี้

แล้วเป้าหมาย 10 ล้านล่ะ ถึงเมื่อไหร่

เรารันจำลองเดือนต่อเดือนจนพอร์ตแตะ 10 ล้านบาท ได้ผลแบบนี้:

• ไม่ซื้อรถเลย (แต่ยังมีค่าเดินทางเดือนละ 4,000): 15 ปี 2 เดือน
• Dolphin มือสอง: 15 ปี 10 เดือน (ช้าลงแค่ 8 เดือน)
• Dolphin ใหม่: 16 ปี 5 เดือน (ช้าลง 1 ปี 3 เดือน)
• Tesla Model 3: 18 ปี 8 เดือน (ช้าลง 3 ปี 6 เดือน)

อ่านตัวเลขให้เป็น

ไม่ซื้อรถก็ไม่ได้ฟรี โจทย์นี้คิดค่าเดินทางของคนไม่ซื้อรถไว้ที่เดือนละ 4,000 บาท พอหักลบกันแล้ว มือสองทำให้เป้าหมายเลื่อนออกไปแค่ 8 เดือน (จาก 15 ปี 2 เดือน เป็น 15 ปี 10 เดือน) เพราะหลังผ่อนหมดแล้ว ค่าเลี้ยงรถต่อเดือนก็ใกล้เคียงกับค่าเดินทางที่ยังไงก็ต้องจ่ายอยู่ดี

คันที่แพงขึ้น 2.2 แสน แลกกับเวลาแค่ 7 เดือน มือสองราคา 379,000 บาท กับป้ายแดงราคา 599,900 บาท ต่างกัน 220,900 บาท งวดต่างกันเดือนละ 2,665 บาท แต่ผลลัพธ์คือถึงเป้าช้ากว่ากันแค่ 7 เดือน แปลว่าถ้าอยากได้ป้ายแดงในระดับราคานี้จริง ๆ มันไม่ได้ทำลายแผนขนาดนั้น ตราบใดที่ราคาไม่กระโดดไปอีกระดับ

Tesla ไม่ได้แพงกว่าแค่ราคารถ เงินดาวน์ 229,800 บาท กินเงินเก็บเกือบทั้งก้อน เหลือเข้าพอร์ตแค่ 70,200 บาท ค่างวดเดือนละ 15,831 บาท และค่าเลี้ยงรถอีกเดือนละ 6,700 บาท ทั้งหมดนี้คือเงินที่ไม่เคยได้ลงทุนเลยสักบาท และทุกบาทที่ไม่ได้ลงทุนวันนี้ คือบาทที่ไม่ได้ทบต้นไปอีก 18 ปีข้างหน้า (เงิน 1 แสนบาทที่ได้ผลตอบแทน 6% ต่อปี จะกลายเป็นเกือบ 2.9 แสนบาท)

ปีที่ 10 จะเห็นภาพชัดที่สุด พอร์ตของคนไม่ซื้อรถจะอยู่ที่ประมาณ 5.0 ล้านบาท คนซื้อมือสอง 4.4 ล้านบาท คนซื้อป้ายแดง 4.0 ล้านบาท และคนซื้อ Tesla 2.4 ล้านบาท ห่างกันประมาณ 2 เท่าระหว่างสองขั้ว

แล้วสรุปควรซื้อแบบไหน

บทความนี้ไม่ได้บอกว่าห้ามซื้อรถ คำถามจริง ๆ คือ “เรากำลังจ่ายเท่าไหร่ เพื่อแลกกับอะไร” ถ้ารถคือเครื่องมือทำมาหากินที่จำเป็น หรือทำให้ชีวิตของเราดีขึ้นจริง ๆ มันก็มีเหตุผลของมันอยู่ แต่ถ้ามันคือรางวัลหรือความสบายล้วน ๆ ตัวเลขข้างบนคือราคาจริงที่เราจะจ่าย

วิธีคิดง่าย ๆ ก่อนเซ็นชื่อ: อย่าถามแค่ว่า “ผ่อนไหวไหม” ให้ถามว่า “ถ้าจ่ายคันนี้เต็มที่ เป้าหมายของเราจะขยับออกไปกี่เดือน กี่ปี” เพราะนั่นแหละคือราคาที่แท้จริงของรถทุกคัน

ทั้งหมดนี้คือการจำลองจากสมมติฐานที่ตั้งไว้ ไม่ใช่คำตอบตายตัว เปลี่ยนเงินเดือน เปลี่ยนราคารถ เปลี่ยนผลตอบแทน ตัวเลขก็เปลี่ยนไป และนี่คือวิธีคิดแบบ “ทั้งเส้นเวลา” ไม่ใช่ตัวเลขเดียว: แผนการเงินไม่ใช่ยอดเดียวตอนเกษียณ แต่มันคือทุกปีที่ต่อกัน เหมือนเส้นในกราฟข้างบน และมันก็คือไอเดียเดียวกับที่เรากำลังสร้างอยู่ที่ excited.live

ถ้าอยากลองกดตัวเลขของตัวเองดูบ้าง ทุกสมมติฐานในโจทย์นี้ปรับได้หมด ลองเปลี่ยนแล้วดูว่า “รถคันโปรด” ของคุณราคากี่ปีของอิสรภาพ